Esad'ın gizli olmayan silahı: Sadık işadamları

  • SAM DAGHER
[image] Reuters

5 Mayıs 2013'te Suriye'de el-Mensur'daki rafineriye yürüyen adam. Suriye'deki karışıklık ve yapılan sabotajlar ülkedeki petrol dağıtımını kesintiye uğratıyor.

ŞAM- Suriyeli işadamı Muhammed Caber şehirde verdiği lüks yemeğe katılan işadamlarının Beşar El-Esad'a desteği açıktı. Kadehler tokuşturulurken "Beşar biz senin milyonlarca askeriniz, ne olursa olsun" denildi.

Lübnan'dan yemeğe katılan bir kadın Suriye askerlerini kastederek "Siz onur ve gururun vücüda gelmiş halisiniz, botlarınızdaki çamur bizim baştacımızdır" dedi.

Esad rejimi tahminlerin aksine yokolmamayı başardı ve iki yıldır fazla süren ayaklanmada muhaliflere karşı taaruza geçmeyi de bildi. İran'ında desteklediği Lübnanlı Hizbullah'la birlikte hareket eden Esad, Akdeniz'e geçiş için kritik bir önemi olan El-Kusayr'i geri almayı başardı.

Ayrıca rejim güçleri Şam'ın banliyölerinde bulunan muhalifleri sıkıştırarak Nisan'dan bu yana tedarik yollarını da kontrol etmeyi başardı.

Rejimin bu kadar dayanabilmesinin nedeni İran, Rusya ve Hizbullah'ın desteğini alabilmesinin yanında Caber gibi işadamlarının Esad'a olan bağlılığı. Bu güçler birarada savaşın yıkıcı sonuçlarıyla ve uluslararası ekonomik yaptırımlarla başedilebilmesini sağlıyor.

Muhammed Caber'in iş alanı enerji. Suriye'nin petrol ve doğalgaz üretimi iki yıl öncenin ufak bir kısmına düşmüş durumda. İran ve Irak tedarik etse de, karmaşık ortam ve muhaliflerin sabotajları petrol ürünlerinin Suriye içinde kamyon yada boru hattıyla serbest hareketini büyük ölçüde engelledi. Caber bu durumda devreye girdi ve petrol tankerlerini konvoy haline getirerek yanlarına silahli eskortlar ekledi.

İran'dan Suriye'ye gelen petrol, muhaliflerle Hizbullah'ın savaştığı El-Kusayr'e yakın bir yerde işleniyor.

Rejime verdiği destek yüzünden Caber ve kardeşi Ayman, Avrupa Birliği, Arap Birliği ve ABD Hazine Bakanlığı tarafından yasaklı ilan edildi ve iki kardeşe serbest dolaşım yasağı kondu. Hazine Bakanlığı'nın suçlamaları arasında Esad'ın kardeşi olan ve rejim düşmanlarına karşı vahşice davranan Şahiba grubunun kurucusu olan Maher'e destek vermek yer alıyor.

Bir röportajinda Caber, Mahir El Esad'a destek verdiğini reddetti ama Şahiba militanları için sıcak söylemlerde bulundu.

Caber, Haziran 2011'de düzenlenen muhaliflerin konferansını yaştığı protestolarla bozmaya çalışmış ve bir sonraki ay ABD'nin Şam konsolosluğunda yapılan saldırıyı düzenlemişti.

Ayman Caber'e ilk etapta ulaşılamazken, Mahir El-Esad medyaya konuşmuyor.

Normal zamanlarda Caber'in petrolü dağıtma işini Petrol ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı yönetiyordu. Ayaklanmanın başladığı Mart 2011'den önce Suriye günde 380 bin varil petrol ve 287 milyon metre küp doğal gaz üretiyordu. Şu anda ise günlük üretim 50 bin varile ve yaklaşık 188 milyon metre küp doğal gaz'a inmiş durumda.

Ülkenin en büyük petrol üretim alanları kuzey ve kuzeydoğuda yer alıyor ve şu anda "geçici" olarak muhaliflerin elinde bulunuyor. Bakanlık yetkililerine göre muhalifler şu ana dek 9 petrol kuyusunu ateşe verdi. Ayrıca yetkili 75 petrol işçisinin öldürüldüğünü ve 100'e yakının da kaçırıldığını söyledi.

editorTurkiye@wsj.com

Copyright 2012 Dow Jones & Company, Inc. All Rights Reserved

This copy is for your personal, non-commercial use only. Distribution and use of this material are governed by our Subscriber Agreement and by copyright law. For non-personal use or to order multiple copies, please contact Dow Jones Reprints at 1-800-843-0008 or visit

www.djreprints.com