• The Wall Street Journal

Maketten satışta yeni düzene 'TOKİ' tepkisi geldi

Bakan Bayraktar'ın "Maketten satışta para müteahide proje bittikçe verilecek" açıklaması tepki topladı. Konut üreticileri "Otomotivde yapamadığınızı bize nasıl yapıyorsunuz. O zaman TOKİ müteahidi olalım" dedi.

  • AYŞEGÜL AKYARLI GÜVEN

Hükümetin uzun süreder tartışılan 'maketten konut satışı' konusunu düzenleme çalışmalara inşaat şirketlerini pek memnun etmedi. Çevre ve Şehircilik Bakanı Erdoğan Bayraktar maketten satış yapılan konutların, satış bedellerinin bankaya yatırılacağını, projenin tamamlanma oranına göre inşaat şirketlerine ödeme yapılacağını açıkladı. İnşaat şirketleri yöneticileri ise karara "O zaman hepimiz TOKİ müteahidi olalım. İnşaat geliştirmeyelim" diyerek tepki gösteriyor.

Türkiye'de özellikle 2000'li yılların ortalarından itibaren oldukça 'moda' olan 'maketten markalı konut' satışının beraberinde bir kısımın riskleri getirdiği sıkça dile getiriliyordu. Ancak inşaat şirketleri konuşulan risklerin gerçekleşmediğine dikkat çekiyorlar.

Sur Yapı'nın Yönetim Kurulu Başkanı Altan Elmas beyaz eşya sektöründen otomotiv sektörüne kadar bütün sektörlerin bu şekilde çalıştığına dikkat çekerek, "Bizim sektörümüzde batık gösterildiği gibi değil. 10 yılda 5 milyon konut ürettik. Teslim edilemeyen 10 bin konut bile yok. Zora giren firmalar var, ama bir taraftan da yapmaya, bitirmeye çalışıyorlar. Türk insanı, Türk müteahidi bu modeli başardı. Katletmek istiyorsak hep beraber katledelim" dedi.

Bir inşaat firmasının mimari projelerinin satış ofislerinde sergilenerek, konutların inşaata başlamadan satışına 'maketten konut satışı' adı veriliyor. Bu sistemde konutu alan müstakbel evini bir makette görebiliyor ve firmanın vaadettiği sürede evini teslim almayı bekliyor. Elde edilen gelirle inşaat başlıyor. Bu süreçte konut satın alan kişilere 'kat irtifa senedi' veriliyor. Konut bitiminde bu senet tapuya çevriliyor.

Türk insanı, Türk müteahidi bu modeli başardı. Katletmek istiyorsak hep beraber katledelim Altan Elmas- Sur Yapı Yönetim Kurulu Başkanı

Hepsi müteahhidin suçu mu?

Bu sistem bazı firmaların finansman sıkıntısına girmesi durumda projelerin tamamlanmaması ve parasını ödeyen müstakbel ev sahibinin mağdur olması riksini beraberinde getirdiği için eleştiriliyordu. Sur Yapı Yönetim Kurulu Başkanı Altan Elmas sektörde küçük kazalar olsa da bu kazalara maruz kalanların tamamında müteahhid kusuru aramamak gerektiğinin altını çiziyor. Elmas "Sorun daha çok imar planının getirdiği sıkıntılardan kaynaklanıyor. Esenyurt'ta yaşananlardan hareket ederek tamamına uygulama koymak yanlış. Orada firmalar plan değişikliği nedeniyle sıkıntıya düştü. İnşaatlar durdu. İnşaat durunca müşteri ödemedi. Firma parayı döndüremedi. Her sektörde batak var. Bizim serktörümüzde az" diye konuştu.

Esenyurt'taki kriz Esenyurt Belesiyesi'nin imar planlarını değiştirmesi ile birlikte 2008 yılında ruhsat almış ve projesini ona göre planlamış olan firmaları zora sokmuştu inşaatlar durdurulmuştu. Ayrıca markalı konut sektöründe FiYapı ile başlayan iflas erteleme sürecine Ukra İnşaat da katılmıştı.

[image] Evren Atalay-Anadolu Ajansı

Çevre ve Şehircilik Bakanı Erdoğan Bayraktar İzmir'de konuştu

Neden bankanın eline bakayım—

Maketten satış konusunda daha önce de düzenlemeler yapılması gündeme gelmişti. Sermaye Piyasası Kurulu söz konusu işlemin 'yatırımcıdan para toplama' faaliyeti olduğu gerekçesiyle Ocak ayında yürürlüğe giren yeni Sermaye Piyasası Kanunu'na bu tür satışın SPK iznine tabi olması yönünde bir madde eklemek istedi. Ancak kanun yasalaşırken bu madde taslaktan çıkarıldı.

Hükümetin bankalarda satış bedelinin bloke edilmesi kararına karşı çıkma sebebini "Ben konut üretiyorum. Neden bankanın eline bakayım ki?" diye özetleyen Elmas şöyle devam etti: "Böyle bir sistem yaparlarsa hepimiz TOKİ müteahidi olalım. TOKİ'de öyle işliyor. İnsanlar parayı TOKİ'ye yatırıyor. Müteahhit projeyi yaptıkça parasını TOKİ'den alıyor. O zaman gayrimenkul geliştirici olmanın hiç anlamı yok."

[image] Kerem Uzel/Bloomberg News

İstanbul

Maketten satış konusunda inşaat şirketlerine getirilen en büyük eleştiri toplanan paraların başka projelerde kullanıldığı yönünde. Altan Elmas "Projelerin finansmanı nasıl değerlendiriliyor? Her projeden kazanılan o proje için mi kullanılıyor" sorumuza da şöyle yanıt verdi: ""Şirket bir havuz. Oraya giren para başka işlere de kullanılabilir. Ama bizler olabildiğince her projeyi ayrı birer şirket gibi yapılandırmaya çalışıyoruz. Finansmanda aklı başında olan bir miktarı satışla yürütüyoruz. Ben firmam adına en az yüzde 40-50'sini satıştan karşıladığımı söyleyebilirim. Bunu kendimi sağlamda görmek için yapıyorum. Sistem sağlam 10 yılda 5 milyon konut yapıldı. Güvenlik katsayısı düşükmüş muamelesi yapmaya kimsenin hakkı yok."

Biz işadamı mıyız? Devletin memuru muyuz? Seba Gacemer

'Zaten sigorta geliyor bu karara gerek yok'

Sinpaş iştiraklerinden Eviya Gayrimenkul'ün Genel Müdürü Seba Gacemer de belirli küçük yanlışlar nedeniyle bütün sektöre müdahalenin doğru olmadığını dile getirdi. Gacemer, "Zaten sektörde sigorta uygulaması gelecek. Her firmanın risk primi belirlenecek. Bu zaten birçok sorunu ortadan kaldıracak. Devlet neden karışıyor?" dedi.

Kararın çok müdahaleci olduğunu ifade eden Gacemer, "Biz işadamı mıyız? Devletin memuru muyuz? Yıllardır yapıyoruz. Artık karışılmasın. İşimize bakalım. Sigorta uygulaması gelsin. Sigorta zaten sektörü ayıklayacak. Herkesin riskleri ortaya çıkacak. Otomotiv ya da tekstil sektöründe yapılmayan, bize de yapılmamalı" diye konuştu.

Konutder'in raporuna göre Türkiye'de inşaat sektörünün tek başına gayri safi yurt içi hasıla içindeki payı yüzde 5,7. Sektör kendisine yönelik mal ve hizmet üreten 250'ye yakın alt sektörü etkiliyor. Türkiye'de bina inşaatlarının yüzde 75'ini konut inşaatları oluşturuyor. Pazarın yüzde 87.7'lik kısmını ise, çoğunluğu 5-10 dairelik aparmanlar inşa eden küçük ölçekli firmaların elinde.

aysegul.guven@wsj.com

Copyright 2013 Dow Jones & Company, Inc.

Bu kopya ticari olmayan sadece kişisel kullanım içindir. Dağıtımı ve buradaki metaryellerin kullanımı Üye Anlaşması ve telif hakları kanunuyla korunmaktadır. Ticari kullanım yada birden çok kopya için Dow Jones’a irtibata geçin yada www.djreprints.com’u www.djreprints.com ziyaret edin.